Eksmisja

 

Eksmisja, a chcąc korzystać z nazewnictwa narzucanego przez ustawodawcę, „opróżnienie lokalu z rzeczy lub osób” została szczegółowo choć oczywiście nie wyczerpująco uregulowana w art. 1046 k.p.c. Do eksmisji może dojść co do zasady w przypadku korzystania z nieruchomości lub jej części bez tytułu prawnego. Z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego ważną kwestią, o której należy pamiętać jest fakt iż tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania nieruchomości, uprawnia do egzekucji nie tylko przeciwko dłużnikowi tj. osobie wymienionej z imienia i nazwiska w tytule wykonawczym, lecz również przeciwko każdemu kto uzyskał władanie nad nad tym przedmiotem po wszczęciu postępowania, w którym wydano tytuł egzekucyjny (art. 791 par. 1 k.p.c.) oraz przeciwko domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa (art. 791 par. 2 k.p.c.).

 

Koszt wykonania eksmisji w ramach postępowania egzekucyjnego przed komornikiem, ustawodawca unormował w art. 51 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. W artykule tym ustalono stawkę w wysokości 40% przeciętnego wynagrodzenia liczoną odrębnie za każdą izbę, która ma być opróżniona, lecz zgodnie z PARAGRAFRM 2 ter artykułu doprecyzowano, że w przypadku opróżnienia lokalu mieszkalnego odrębnej opłaty nie pobiera się  od pomieszczeń stanowiących: przedpokoje, alkowy, korytarze, werandy, łazienki, spiżarnie loggie i podobne.   Zgodnie z art. 49a ust. 1 UKSIE wszczęcie egzekucji świadczeń niepieniężnych (czyli m.in. eksmisja) uzależnione jest od uiszczenia przez wierzyciela opłaty stałej o której mowa wyżej. Zgodnie z art. 49a ust. 2 tej samej ustawy nieuiszczenie tej opłaty w terminie 7 dni od otrzymania przez wierzyciela wezwania do zapłaty powoduje zwrot wniosku lub odmowę dokonania czynności.

 

Komornik przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego w celu eksmisji wzywa dłużnika do dobrowolnego wykonania obowiązku nałożonego przez Sąd i stwierdzonego tytułem wykonawczym, wyznaczając na to jednocześnie odpowiedni do okoliczności termin. Po jego upływie komornik dokona czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie (art. 1046 par. 1 in fine k.p.c.). Zgodnie z art. 1046 par. 9 k.p.c. przeprowadzając egzekucję komornik usunie ruchomości niebędące przedmiotem egzekucji i odda je dłużnikowi, a w razie jego nieobecności pozostawi osobie dorosłej spośród domowników, gdyby zaś i to nie było możliwe, ustanowi dozorcę, pouczając go o obowiązkach i prawach dozorcy ustanowionego przy zajęciu ruchomości, i odda mu usunięte ruchomości na przechowanie na koszt dłużnika. Jeżeli na wezwanie dozorcy w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 30 dni, nie odbierze ruchomości, sąd na wniosek dozorcy i po wysłuchaniu dłużnika nakaże ich sprzedaż, a jeżeli ruchomości nie przedstawiają wartości handlowej lub sprzedaż okaże się bezskuteczna, sąd wskaże inny sposób rozporządzenia rzeczą, nie wyłączając ich zniszczenia (art. 1046 par. 10 k.p.c.). Komornik przy usuwaniu ruchomości w myśl tego artykułu dokonuje jednocześnie ich opisu.

 

Komornik dokonuje również ustaleń dotyczących zarówno sytuacji rodzinnej jak i finansowej dłużnika, czy dłużnik posiada tytuł prawny do innego lokalu, w którym mógłby zamieszkać. Po pozytywnej weryfikacji tej ostatniej kwestii eksmisja powinna być dokonana do tego właśnie lokalu. W przeciwnym wypadku komornik ustala, czy dłużnik lub inna niewymieniona w tytule osoba, której eksmisja dotyczy w równym co dłużnika zakresie nie jest osobą, z kręgu znajdujących się pod szczególną ochroną. Kwestię tą reguluje art. 35 ust. 4 oraz art. 14 ust. 4 ustawy ochronie praw lokatorów. W takim wypadku komornik:

1) zawiadamia tę osobę, że może wystąpić z powództwem o ustalenie uprawnienia do lokalu socjalnego w terminie, o którym mowa w ust. 2;

2) zawiesza postępowanie egzekucyjne;

3) o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego zawiadamia prokuratora.

 

Jeśli komornik stwierdzi, że obowiązek opróżnienia pomieszczenia nie dotyczy osób z art. 14 ust. 4 wspomnianej wyżej ustawy, ani też osoby, której przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego lub tytuł prawny do innej nieruchomości, komornik wstrzyma się z dokonaniem  czynności do czasu, gdy gmina właściwa ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, na wniosek komornika, wskaże dłużnikowi tymczasowe pomieszczenie, nie dłużej jednak niż przez okres 6 miesięcy. Po upływie tego terminu komornik usunie dłużnika do noclegowni, schroniska lub innej placówki zapewniającej miejsca noclegowe wskazanej przez gminę właściwą ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Usuwając dłużnika do noclegowni, schroniska lub innej placówki zapewniającej miejsca noclegowe, komornik powiadomi właściwą gminę o potrzebie zapewnienia dłużnikowi tymczasowego pomieszczenia.

 

Jeżeli gmina wskaże na wniosek komornika odpowiednie pomieszczenie, co w praktyce zdarza się niezmiernie rzadko, komornik zawiadomi o tej okoliczności strony i wyznaczy konkretny termin wykonania orzeczenia. Po upływie 6 miesięcznego terminu, komornik zwraca się do organu gminy o wskazanie noclegowni lub schroniska, do której dłużnik zostanie usunięty. Zgodnie z par. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 05.01.2012 w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie nieruchomości, komornik przed wykonaniem eksmisji powinien wysłuchać dłużnika.

Marcin Lizura