ELEKTRONICZNE POSTĘPOWANIE UPOMINAWCZE

 

 


UWAGI OGÓLNE


Przepisy regulujące elektroniczne postępowanie upominawcze zostały wprowadzone do Kodeksu postępowania cywilnego ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 26 poz. 156). Nowe uregulowanie miało z jednej strony odciążyć sądy od rozpoznawania spraw drobnych o nieskomplikowanym stanie faktycznym i bezspornym charakterze, w których przeprowadzenie postępowania dowodowego nie jest konieczne, a z drugiej by zapewnić dobry, szybki i skuteczny sposób na dochodzenie roszczeń. Uwzględniając systematykę kodeksu, postępowanie to należy traktować jako rodzaj postępowania odrębnego, które jest jednocześnie odmianą postępowania upominawczego.
Elektroniczne postępowanie upominawcze ma charakter fakultatywny (Kodeks postępowania cywilnego Komentarz, pod red. Tadeusza Erecińskiego tom 2 , wyd. 3, LexisNexis Warszawa 2009 str.864). Sprawa może być w nim rozpoznana wyłącznie na wyraźną wniosek powoda. Nie wynika to wprost z żadnego przepisu KPC, w przeciwieństwie do odpowiedniego uregulowania dot. postępowania nakazowego tj. art. 4841 KPC, lecz fakultatywność tej drogi załatwiania spraw cywilnych wynika z charakteru omawianych instytucji. Chodzi tu chociażby o sposób złożenia pozwu inicjującego to postępowanie, który musi być złożony drogą elektroniczną. Zainicjowanie elektronicznego postępowania upominawczego nie jest również możliwe przez sąd z urzędu (”Elektroniczne postępowanie upominawcze – komentarz” M. Tchórzewski, P. Telenga, Wolters Kluwer Polska Sp. Zo.o 2010r. str. 31).
W intencji ustawodawcy elektroniczne postępowanie upominawcze tworzone było głównie z myślą o tzw. powodach masowych, których należności stwierdzone są dokumentami np. fakturami, rachunkami. Zakres podmiotowy jest jednak nieograniczony. Mogą w nim być rozpoznawane roszczenia dochodzone w trybie przepisów rozdziału 3 działu V tytułu VII księgi pierwszej części pierwszej KPC.
Właściwym do rozpoznawania wszystkich spraw w elektronicznym postępowaniu upominawczym, niezależnie od wartości przedmiotu sporu, jest Sąd Rejonowy w Lublinie XVI Wydział Cywilny, ul. Boczna Lubomelskiej 13, 20-070 Lublin. Z przyczyn technicznych roszczenia mogą być dochodzone jedynie w polskiej walucie do stu milionów złotych („Elektroniczne postępowanie upominawcze” J. Widło, Lexis Nexis 2010, str. 13). W e.p.u. nie mogą być rozstrzygane sprawy o roszczenia, dla których ze względu na ich charakter przewidziano specjalny tryb np. roszczenia alimentacyjne (tamże).
Właściwym do rozpatrywania zażaleń od zarządzeń przewodniczącego i od orzeczeń e-sądu jest "e-sąd odwoławczy", którym został Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy („Elektroniczne postępowanie upominawcze” J. Widło, Lexis Nexis 2010, str.10).


DORĘCZENIA KORESPONDENCJI W EPU


Formularze elektroniczne, które inicjują postępowanie przed e-sądem ułatwiają powodom konstruowanie pism, co zmniejsza ryzyko wystąpienia w nich braków formalnych zwłaszcza gdy nie korzystają oni z pomocy profesjonalnych pełnomocników. Korespondencja między powodem a sądem prowadzona jest wyłącznie drogą elektroniczną (art. 1311 par. 1 KPC), co znacznie zmniejsza koszty postępowania. Korespondencja z pozwanym prowadzona jest w tradycyjnej "papierowej" formie, chyba, że ten sam zainicjuje przesyłanie korespondencji do sądu drogą elektroniczną (art. 1311 par. 1 KPC). Od momentu gdy tak się stanie również na pozwanym będzie ciążył obowiązek komunikowania się z sądem tą drogą, a korespondencja w formie „papierowej” nie będzie odnosiła żadnych skutków. O tej okoliczności należy oczywiście pouczyć pozwanego (Kodeks postępowania cywilnego Komentarz, pod red. Tadeusza Erecińskiego tom 2 , wyd. 3, LexisNexis Warszawa 2009 str.867). Zgodnie z art. 505 31 par. 1 KPC pisma powoda niewniesione drogą elektroniczną nie wywołują skutków prawnych, jakie ustawa wiąże z ich wniesieniem.
Datą wniesienia pisma procesowego drogą elektroniczną jest data wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego (art. 50531 par. 5 KPC).
Zgodnie z art. 1311 par. 2 KPC w przypadku doręczenia elektronicznego pismo uznaje się za doręczone z datą wskazaną w elektronicznym potwierdzeniu odbioru korespondencji, a przy braku takiego potwierdzenia doręczenie uznaje się za skuteczne z upływem 14 dni od daty umieszczenia pisma w systemie teleinformatycznym. Z przepisu tego wynika obowiązek sprawdzania zawartości indywidualnego konta w systemie teleinformatycznym przynajmniej raz na 14 dni. Jest to nawiązanie do stosowanego powszechnie podwójnego awizowania (uzasadnienie do projektu nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego z dnia 25 czerwca 2008 roku). Doręczenie będzie skuteczne z chwilą gdy adresat odczyta przesyłkę (wygeneruje to automatyczną informację-elektroniczne potwierdzenie odbioru), która będzie zapisana w aktach sprawy lub gdy upłynie 14 dni od jej zamieszczenia (tamże).

 

CO TRZEBA ZROBIĆ BY SKORZYSTAĆ Z EPU


Aby skorzystać z elektronicznego postępowania upominawczego należy:
- założyć konto w systemie teleinformatycznym
- zaopatrzyć się w podpis elektroniczny (bezpieczny lub zwykły)
Akta sprawy w elektronicznym postępowaniu upominawczym prowadzone są w systemie teleinformatycznym e-sądu i są one udostępniane uprawnionym osobom za pośrednictwem ich indywidualnych kont. Zgodnie z treścią paragrafu 3 p.1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2009 roku w sprawie tryby zakładania konta oraz sposobu posługiwania się podpisem elektronicznym w elektronicznym postępowaniu upominawczym (Dziennik Ustaw Nr 226 poz. 1830) w celu założenia konta należy podać:
- imiona i nazwisko
- numer PESEL (o ile dana osoba go posiada)
- numer dokumentu tożsamości
- miejsce urodzenia
- adres poczty elektronicznej
- adres do korespondencji
Użytkownik musi również wskazać nazwę oraz hasło do bezpiecznego logowania. Ciąży na nim również obowiązek niezwłocznego aktualizowania wspomnianych wyżej danych. Zawodowi pełnomocnicy oprócz założenia konta zgodnie z przedstawioną wyżej procedurą, muszą złożyć wniosek o potwierdzenie uprawnień do prezesa sądu właściwego do prowadzenia elektronicznego postępowania upominawczego. Zgodnie z paragrafem 4 pkt 2 wspomnianego rozporządzenia wniosek ten powinien zawierać:
- imię i nazwisko wnioskodawcy;
- nazwę użytkownika;
- osnowę wniosku;
- podpis wnioskodawcy.
We wniosku należy podać numer wpisu na listę adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych lub załączyć odpis dokumentu zaświadczającego o powołaniu na radcę Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa lub o statusie prawnika zagranicznego. Wniosek musi być opatrzony bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Potwierdzenie uprawnień zawodowego pełnomocnika jest umieszczane automatycznie w systemie teleinformatycznym e-sądu.

 

POZEW


Pozew powinien spełniać ogólne wymogi dla pism procesowych z art. 126 i 1261 KPC oraz wymogi dla pozwów z art. 187 i 1871 KPC. Poza tym art. 50532 KPC wprowadza zasadę, że w pozwie inicjującym elektroniczne postępowanie upominawcze powód powinien wskazać dowody na poparcie swoich twierdzeń. Z uwagi na elektroniczną drogę komunikacji z sądem do pozwu nie dołącza się dowodów. Za podstawę rozstrzygnięcia sąd przyjmuje okoliczności wskazane w pozwie dlatego też roszczenie, którego pozew dotyczy musi zostać dostatecznie uwiarygodnione samą treścią pozwu i jego uzasadnieniem. W uzasadnieniu należy precyzyjnie określić najważniejsze okoliczności sprawy np. podstawę faktyczną roszczenia (zawarta umowa między powodem i pozwanym, wskazanie jej typu daty zawarcia). Jeśli roszczenie powoda było uzależnione od spełnienia świadczenia wzajemnego należy wykazać, że zostało ono spełnione. W uzasadnieniu można poruszyć kwestię wysłanego pozwanemu wezwania do zapłaty z podaniem jego daty i daty odbioru („Elektroniczne postępowanie upominawcze” J. Widło, Lexis Nexis 2010, str. 75). Dowody, na których powód opiera swoje żądanie, z racji tego, że nie mogą być dołączone do pozwu, muszą być precyzyjnie i szczegółowo opisane. Przykładowo można wskazać, że jeśli dowodem w sprawie jest faktura, to obowiązkiem powoda jest wskazanie jej daty, podmiotu, który ją wystawił, przedmiotu, wysokości należności (”Elektroniczne postępowanie upominawcze – komentarz” M. Tchórzewski, P. Telenga, Wolters Kluwer Polska Sp. Zo.o 2010r. str.43). Jedyną sankcją cywilnoprocesową dla powoda, który w pozwie inicjującym sprawę w e.p.u. podaje nieprawdziwe informacje jest możliwość wniesienia sprzeciwu przez pozwanego (tamże str. 44) co automatycznie skutkuje uchyleniem nakazu zapłaty i przekazaniem sprawy do sądu właściwości ogólnej (art. 50536 par. 1 KPC).
Pozew powinien zawierać również numer PESEL powoda będącego osobą fizyczną, jeśli powód jest obowiązany do jego posiadania, numer NIP powoda innego niż osoba fizyczna, jeśli powód jest obowiązany do jego posiadania oraz numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku numer w innym właściwym rejestrze lub ewidencji. Oprócz wymienionych wyżej wymogów pozew musi być opatrzonym podpisem elektronicznym (zwykłym lub kwalifikowanym, bezpiecznym-ich definicje zawiera art. 3 ustawy o podpisie elektronicznym z dnia 18 września 2001 roku Dz. U. Nr 130 poz. 1450) oraz musi być opłacony. Zgodnie z par. 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 roku w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych, w elektronicznym postępowaniu upominawczym opłaty sądowe uiszcza się wyłącznie za pomocą mechanizmów gwarantujących nieodwracalne zainicjowanie procedury opłacenia pisma i identyfikację wnoszącego opłatę. W momencie zainicjowania procedury opłacenia pozwu użytkownik zostaje przekierowany do systemu teleinformatycznego operatora płatności elektronicznych (”Elektroniczne postępowanie upominawcze – komentarz” M. Tchórzewski, P. Telenga, Wolters Kluwer Polska Sp. Zo.o 2010r. str. 136). Zgodnie z paragrafem 3 Regulaminu płatności elektronicznych dokonywanych za pomocą strony internetowej www.e-sad.gov.pl z dnia 01 lutego 2011 roku portal umożliwia opłacenie pozwu za pośrednictwem wymienionych w tym przepise usług tj. m.in: mTranfer (nmBank), MultiTransfer (MultiBank), Płacę z Inetligo (Inteligo), Płacę z iPKO (PKO BP S.A.), Płać z ING i wiele innych. Realizacja płatności może również nastąpić za pomocą kart płatniczych VISA i MasterCard. Zgodnei z par. 3 punktem 4 wspomnianego wcześniej regulaminu po wyborze usługi umożliwiającej wniesienie opłaty sądowej i dokonaniu transferu środków następuje automatyczny powrót na stronę eCard S.A. a następnie, również automatyczny powrót na Portal E-Sądu. Pomyślne zakończenie operacji opłacenia pozwu (zbioru pozwów) jest potwierdzane komunikatem o treści: "Twój pozew został skutecznie złożony do Sądu. Dalszy bieg sprawy z nim związanej możesz śledzić korzystając z funkcji MOJE SPRAWY". Za datę wniesienia pozwu uznaje się dzień, w którym w sposób nieodwracalny zainicjowano opłacenia pozwu. Rozwiązanie takie eliminuje negatywne konsekwencje dla powoda związane z ewentualnym przedłużaniem się procedury weryfikowania dokonania płatności oraz sprawia, że nie trzeba w elektronicznych aktach sprawy umieszczać potwierdzenia dokonania opłaty (”Elektroniczne postępowanie upominawcze – komentarz” M. Tchórzewski, P. Telenga, Wolters Kluwer Polska Sp. Zo.o 2010r. str. 137).
W pozwie przydatnymi elementami często okazują się numer rachunku bankowego powoda, numer telefonu kontaktowego lub adres e-mail do kontaktów z pozwanym. Elementy te mogą znacznie ułatwić i przyspieszyć proces uregulowania należności ze strony pozwanego, który kontaktując się z sądem może uzyskać wszelkie dane umożliwiające bądź kontakt z powodem bądź spłatę należności („Elektroniczne postępowanie upominawcze” J. Widło, Lexis Nexis 2010, str.75).

 

KOSZTY


Zgodnie z art. 19 par. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zwaną dalej KSCU (Dz. U. Nr 167, poz. 1398) od pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym pobiera się czwartą część opłaty stosunkowej. Wysokość opłaty stosunkowej określa natomiast art. 13 KSCU. Wynosi ona 5% wartości roszczenia (w przypadku pozwów w e.p.u. będzie to zatem 1,25% wartości roszczenia) nie mniej niż 30 złotych i nie więcej niż 100.000 złotych. Górna granica opłaty w e.p.u. jest również zmniejszana do 1/4 wysokości i wynosi 25.000 złotych, lecz opłata minimalna w myśl art. 20 KSCU pozostaje na niezmiennym poziomie 30zł. Środki zaskarżenia w e.p.u. są wolne od opłat sądowych („Elektroniczne postępowanie upominawcze” J. Widło, Lexis Nexis 2010, str.126). Z racji fakultatywnego charakteru tego postępowania, ustawodawca nie przewidział możliwości zwolnienia powoda od kosztów sądowych (art. 104 a KSCU). Nie odnosi się to do osób zwolnionych od tych kosztów z mocy ustawy, którzy będą musieli wykazać podstawy tego zwolnienia. Jeśli to nie nastąpi będzie to podstawa do wydania zarządzenia o zwrocie pozwu. Raz uiszczona opłata nie jest przekazywana w ślad za pozwem w przypadku przekazania sprawy sądowi właściwości ogólnej („Elektroniczne postępowanie upominawcze” J. Widło, Lexis Nexis 2010, str.36). Znajduje to racjonalne uzasadnienie gdyż elektroniczne postępowanie ma przyspieszyć i ułatwić drogę dochodzenia roszczeń. Osobie chcącej ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych pozostaje droga dotychczasowego postępowania upominawczego na ogólnych zasadach.

 

PEŁNOMOCNICTWO

 

Załatwianie spraw poprzez e-sąd miało uprościć i przyspieszyć procedurę dochodzenia roszczeń, więc ustawodawca chcąc być konsekwentny w działaniu musiał wprowadzić pewne ułatwienia i uproszczenia proceduralne. Jedno z nich zostało ujęte w art. 89 par. 1 zd. 4 KPC, z którego wynika odstępstwo od ogólnego obowiązku doręczenia pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej dokonywanej przez pełnomocnika, na rzecz obowiązku powołania się przez niego na udzielone pełnomocnictwo z jednoczesnym wskazaniem jego daty, zakresu oraz okoliczności wymienionych w art. 87 KPC.
Ponieważ w e.p.u. powód nie przedkłada razem z pozwem dokumentu pełnomocnictwa, to nie powstaje obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (”Elektroniczne postępowanie upominawcze – komentarz” M. Tchórzewski, P. Telenga, Wolters Kluwer Polska Sp. Zo.o 2010r. str. 31).

 

PRZEKAZANIE SPRAWY DO SĄDU WŁAŚCIWOŚCI OGÓLNEJ

 

Jeśli sędzia lub referendarz rozpatrujący sprawę stwierdzi brak podstaw do wydania nakazu zapłaty sąd przekazuje sprawę do sądu według ogólnej właściwości. Sytuacje, w których nakaz zapłaty nie może być wydany reguluje art. 499 KPC. Zgodnie z tym przepisem z taką sytuacją mamy do czynienia jeżeli według treści pozwu:
- roszczenie jest oczywiście bezzasadne;
- przytoczone okoliczności budzą wątpliwość;
- zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego;
- miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdyby doręczenie mu nakazu nie mogło nastąpić w kraju.
Sprzeciw od nakazu zapłaty wydanym w elektronicznym postępowaniu upominawczym nie wymaga uzasadnienia i przedstawienia dowodów, jednak należy w nim przedstawić zarzuty (art. 50535 KPC), które pod rygorem ich utraty trzeba przedstawić przed wdaniem się w spór („Elektroniczne postępowanie upominawcze” J. Widło, Lexis Nexis 2010, str.15). W wyniku prawidłowo wniesionego sprzeciwu nakaz zapłaty traci moc w całości, a sprawa jest przekazywana do sądu ogólnej właściwości (art. 50536 par.1). Przepisy nie przewidują możliwości złożenia sprzeciwu dot. części nakazu zapłaty.

 

DORĘCZENIE STRONOM NAKAZU ZAPŁATY

 

Nakazowi zapłaty po uprawomocnieniu nadawana jest klauzula wykonalności. Powodowi nie doręcza się tytułu wykonawczego. Ma on jedynie możliwość wydrukowania zarówno nakazu zapłaty jak i postanowienia w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności. Oryginał tytułu wykonawczego ma postać eklektroniczną („Elektroniczne postępowanie upominawcze” J. Widło, Lexis Nexis 2010, str.15-16) i jest umieszczany w repozytorium e-sądu (część systemu teleinformatycznego przeznaczona do przechowywania i udostępniania tytułów wykonawczych - paragraf 2 p. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2009 roku w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności orzeczeniu sądowemu wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym, Dz. U. Nr 226 poz. 1833). Pozwanemu, z którym korespondencja prowadzona jest w tradycyjnej "papierowej formie" doręcza się wydrukowany odpis orzeczenia wydanego w e.p.u. razem z wydrukowanym pozwem. Do korespondencji dołączony jest również indywidualny kod dostępu, za pomocą którego pozwani otrzymują dostęp do elektronicznych dokumentów w danej sprawie.

 

WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA EGZEKUCYJNEGO


NA PODSTAWIE NAKAZU ZAPŁATY WYDANYM W E.P.U.


Po uzyskaniu tytułu wykonawczego w elektronicznym postępowaniu upominawczym wierzycielowi przysługują dwa alternatywne sposoby złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do Komornika Sądowego:
- złożenie tradycyjnego, pisemnego wniosku z dołączonym wydrukiem weryfikacyjnym tytułu wykonawczego (zgodnie z par. 2 p. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2009 roku Dz. U. Nr 226 poz. 1833 w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności orzeczeniu sądowemu wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym wydruk weryfikacyjny to wydruk uzyskany z systemu teleinformatycznego zawierający treść tytułu egzekucyjnego oraz treść klauzuli wykonalności, umożliwiający sądowi oraz komornikowi weryfikację istnienia i treści tytuły wykonawczego);
- złożenie wniosku elektronicznego, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.
Szczegółowy sposób postępowania w pierwszym przypadku reguluje paragraf 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2009 roku w sprawie szczegółowych czynności Krajowej Rady Komorniczej oraz szczegółowych czynności komornika związanych z egzekucją prowadzoną na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego Dz. U. Nr 224, poz. 1805. Zgodnie z jego brzmieniem w przypadku wszczęcia egzekucji poza systemem e.p.u. komornik podaje w systemie teleinformatycznym sygnaturę sprawy egzekucyjnej i dane dotyczące egzekwowanej wierzytelności oraz sprawdza zgodność dołączonego wydruku weryfikacyjnego z elektronicznym tyt. wykonawczym. W przypadku braku zgodności tych dokumentów na wydruku weryfikacyjnym komornik umieszcza adnotację o następującej treści: "Komornik Sądowy (imię i nazwisko) przy Sądzie Rejonowym w (oznaczenia sądu), Kancelaria Komornicza w (oznaczenie siedziby i adresu kancelarii) po dokonaniu sprawdzenia wydruku weryfikacyjnego, w sprawie o sygnaturze akt egzekucyjnych (sygnatura sprawy), przeprowadzonego w dniu (data), o godzinie (godzina i minuta) stwierdza, iż w systemie teleinformatycznym nie znajduje się elektroniczny tytuł wykonawczy o treści odpowiadającej wydrukowi. Niezgodność polega na (wskazanie istoty niezgodności)". Komornik zaopatruje adnotację we własnoręczny czytelny podpis, pieczęć urzędową komornika oraz datę, w której miesiąc wpisany jest słownie (paragraf 6 ust. 2 ww. rozporządzenia).
W przypadku złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego drogą elektroniczną, komornik dokonuje wydruku tego wniosku oraz wydruku weryfikacyjnego. Na wydruku organ egzekucyjny dokonuje adnotacji o następującej treści: "Komornik Sądowy (imię i nazwisko) przy Sądzie Rejonowym w (oznaczenie sądu), Kancelaria Komornicza w (oznaczenie siedziby kancelarii i adresu kancelarii), w dniu (data), o godzinie (godzina i minuta) stwierdza iż odebrał elektroniczny wniosek o wszczęcie egzekcuji i potwierdza zgodność wydruku weryfikacyjnego z elektronicznym tytułem wykonawczym". Komornik zaopatruje adnotację we własnoręczny czytelny podpis, pieczęć urzędową komornika oraz datę, w której miesiąc wpisany jest słownie (paragraf 7 ust. 1 rozporządzenia).
Od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego dalsze czynności Komornika podejmowane są w tradycyjny sposób w oparciu o akta "papierowe". W systemie teleinformatycznym umieszcza się również wzmiankę o zakończeniu postępowania, jego sposobie, kosztach. Weryfikując tyt. wykonawczy przy okazji ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego Komornik będzie miał również wgląd w koszty poprzedniego postępownaia egzekucyjnego.

 

PEŁNOMOCNICTWO W E.P.U.


A PEŁNOMOCNICTWO W POSTĘPOWANIU EGZEKUCYJNYM
 

Kolejną bardzo ważną kwestią związaną z wszczęciem postępowania egzekucyjnego jest problem dołączania pełnomocnictwa do wniosku. Odmienne poglądy na tą kwestię prezentowane przez pełnomocników i komorników są powodem niepotrzebnych nieporozumień, które niekorzystnie wpływają na dalszą współpracę. Komornik po otrzymaniu wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie nakazu zapłaty wydanym w e.p.u. wezwie pełnomocnika do przedłożenia dokumentu, z którego wynika jego umocowanie. Po otrzymaniu wezwania pełnomocnicy często, zamiast po prostu dosłać brakujący dokument, wdają się w zbędną polemikę, powołując się na art. 91 par. 1 KPC co przedłuża niepotrzebnie postępowanie. Często przez pełnomocników podnoszony jest oczywisty argument, że pełnomocnictwo procesowe ogólne uprawnia do reprezentowania wierzyciela również w ramach postępowania egzekucyjnego. Pisma o takiej treści prawie zawsze trafiają do kancelarii komornika jako odpowiedź na wezwanie do usunięcia braków formalnych. Bez żadnej przesady można stwierdzić, że każdy komornik sądowy doskonale zdaje sobie sprawę z zakresu pełnomocncitwa procesowego ogólnego. Komornik wzywając o dołączenie pełnomocnictwa nie kwestionuje faktu jego udzielenia, ani faktu obowiązywania art. 91 KPC bo w ten sposób jest interpretowane przez pełnomocników wezwanie komornika w tej kwesti. Komornik nie wzywa do przedłożenia nowego pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, a jedynie do przedłożenia już wcześniej udzielonego (uwierzytelnionej kopii). Jak wynika ze stanowiska Departamentu Sądów Powszechnych Ministerstwa Sprawiedliwości RP z dnia 30 sierpnia 2011r. wyrażonego przez sędziego Wiesława Grajdurę postępowanie egzekucyjne w sensie strukturalnym nie stanowi kontynuacji elektronicznego postępowania upominawczego. Więc osoba składająca w imieniu wierzyciela wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego musi złożyć pełnomocnictwo lub dokument wykazujący umocowanie w postaci papierowej. Uregulowanie tej kwestii budziło duże wątpliwości i na skutek pytania prawnego stanowisko zajął również Sąd Najwyższy, który podjął dwie uchwały z dnia 30 listopada 2011r. (sygn. akt III CZP 74/11 oraz III CZP 66/11). Zgodnie z nimi pełnomocnik wierzyciela, składający do komornika za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego elektroniczne postępowanie upominawcze wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 797 § 2 w zw. z art. 783 § 4 k.p.c., ma obowiązek wykazać swoje umocowanie w sposób określony w art. 89 § 1 i art. 126 § 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Pozostaje mieć nadzieję, że te uchwały rozwieją wszelkie wątpliwości w tej kwestii.
Odrębnego uregulowania wymagała rózwnież kwestia zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. W sprawach egzekucyjnych wszczętych na podstawie tradycyjnych "papierowych" tytułów wykonawczych zasadą jest, że zbieg takich egzekucji rozstrzyga sąd (art. 773 par.1 KPC). Sądowy i administracyjny organ egzekucyjny przekazują akta postępowań do sądu, który wyznacza jeden z tych organów do prowadzenia łącznej egzekucji biorąc pod uwagę stan każdego z postępowań egzekucyjnych, a jeżeli są one w równym stopniu zaawansowane, wysokość egzekwowanych należności i kolejność ich zaspokojenia. W przypadku jednak spraw wszczętych na podstawie nakazu zapłaty wydanym w elektronicznym postępowaniu upominawczym przyjęto odmienną zasadę. Zgodnie z art. 773 par. 21 KPC łączne prowadzenie egzekucji przejmuje zawsze komornik.

 
ZAKOŃCZENIE


Wprowadzenie przepisów o elektronicznym postępowaniu upominawczym należy ocenić pozytywnie. Otworzyło ono bowiem drzwi dla wielu przedsiębiorców (i nie tylko) do szybkiego, niesformalizowanego sposobu dochodzenia roszczeń. Po przebrnięciu przez wstępne formalności związane z założeniem odpowiedniego konta samo postępowanie i uzyskanie tyt. egzekucyjnego lub wykonawczego nie powinno nastręczać wielu kłopotów i co ważne odbywa się bez wizyt w sądach. Jeśli chodzi natomiast o skuteczną egzekucję na podstawie tytułów wykonawczych wydanych w e.p.u. to niestety wszelkie nowości w zakresie procedury kończą się właściwie na umożliwieniu wierzycielom składania wniosku o wszczęcie postępowania za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Kancelarie komornicze nie są obecnie przystosowane do prowadzenia elektronicznych postępowań egzekucyjnych. W coraz szerszym zakresie wdrażane są możliwości podejmowania niektórych czynności związanych z egzekucją drogą elektroniczną np. system OGNIVO (do szybkiego poszukiwania rachunków bankowych dłużnika) czy kierowanie zapytań do urzędów. Na dzień dzisiejszy zasadą komunikacji ze stronami postępowania pozostaje tradycyjna, listowna forma.


Marcin Lizura

LITERATURA
1. Elektroniczne postępowanie upominawcze” J. Widło, Lexis Nexis 2010

2. ”Elektroniczne postępowanie upominawcze – komentarz” M. Tchórzewski, P. Telenga, Wolters Kluwer Polska Sp. Zo.o 2010r.

3. Stanowisko Departamentu Sądów Powszechnych Ministerstwa Sprawiedliwości RP z dnia 30 sierpnia 2011r. wyrażonego przez sędziego Wiesława Grajdurę
4. Kodeks postępowania cywilnego Komentarz, pod red. Tadeusza Erecińskiego tom 2, wyd. 3, LexisNexis Warszawa 2009
5. Uzasadnienie do projektu nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego z dnia 25 czerwca 2008 roku

AKTY PRAWNE
1. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2009 roku w sprawie szczegółowych czynności Krajowej Rady Komorniczej oraz szczegółowych czynności komornika związanych z egzekucją prowadzoną na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego Dz. U. Nr 224, poz. 1805.
2. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2009 roku Dz. U. Nr 226 poz. 1833 w sprawie czynności sądu związanych z nadawaniem klauzuli wykonalności orzeczeniu sądowemu wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym.
3. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2006 roku w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych.
4. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 grudnia 2009 roku w sprawie trybu zakładania konta oraz sposobu posługiwania się podpisem elektronicznym w elektronicznym postępowaniu upominawczym (Dziennik Ustaw Nr 226 poz. 1830).
5. Ustawa Kodeks postępowania cywilnego z dnia 17 listopada 1964 roku Dz. U. Nr 43, poz. 296.
6. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 roku (dz. U. Nr 167, poz. 1398).
7. Regulamin płatności elektronicznych dokonywanych za pomocą strony internetowej www.e-sad.gov.pl z dnia 01 lutego 2011 roku.